سعدیہ شکیل انجم لاشاری
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
ادبی تریخ دے ورقے پھرولوں تاں سدھ پوندی اے جو شاعری ہرزمانے دے اتہاس دی ݙس ݙیندی ھے ۔ شاعری راہیں زمانے در زمانے دیاں سبھے سماجی سیاسی معاشی تے تہذیبی پرتیں کوں سںڄاݨݨ وچ سوکھ تھی پوندی اے ۔ شئیت ایندی وجہ اے وی تھی سڳدی اے جو شاعری آپݨے پڑھݨ سݨݨ آلیں نال کہیں وی ٻئے ویلے تے وتھ متوں الویندی ھے۔ آتے ایں الاوݨی ویلھے او حقیقتاں وی سامنڑیں آندیندی اے جیندے نال زمانہ اپنڑی کہیں وی نویں ریت روایت دی آزادی کریندے ، مہا فکر تے وچاریں آلی شاعری ظاہری حقیقتیں مناظر تے واردات دے آپت وچ رشتے تے رابطے قائم کریندی اے
۔ہیں طرح دی فکر تے ظاہری حقیقتیں دے سانگے ڳانڈھے نال نویں وچاریں تے تیری. کوں نشابر کریندی اے جیرھے انسان دا ماحول کوں ستریندن ۔شاعری ایں عتبار نال آپݨے زمانے دی تاریخی پوتھی وی ہے ۔۔۔ جیندے وچ آپݨی تریخ ، تہذیب تے ثقافت دا مکھ مہاندرا ݙکھیج سڳدے اینجھی ہک دستاویز میݙے وسیب دے ڄاتل سنڄاتل ماہݨوں جیندیاں لکھتاں بے عمیق ہن۔انہاں دا قلمی پورھیا ڳڑیجݨ کوڑ ہے
جیا سئیں اساں گالھ کریندے پئے ہیں سرائیکی اردو ݙوہیں زبانیں وچ آپݨے قلم دا جادو جڳاوݨ’آلے ڈاکٹر محبوب تابش سئیں دی انہاں دے ادبی کم دی پرچول کریجے تاں سِدھ پوندی اے جو شاعری تحقیق تنقید ترجمہ سفر نامہ صحافت ،سیرت کہاݨی براڈ کاسٹنگ ،تھیٹر ، سیاست وثقافت کالم نگاری جہیں وسیع موضوعات شامل ہن
ڈاکٹر محبوب تابش سئیں جڈن وی قلم چاتے انہاں دے قلم شعور دے نت نویں ݙیوے ٻالئین ،
1عیبوں خالی (سیرت)2رول گابا(سفرنامہ)گل دائم(ترجمہ) عشق کے رستے اپنے(منصور حلاج حیات وفلسفہ)سرائیکی قومی تناظر (سرائیکی قومی مسئلےتے لکھا ہک مقدمہ ، انہد مرلی (تنقید )نظموں کے درمیان (تحقیق وتنقید) کتاب میرداد(تدوین و تعارف) حالی اور پیروی مغربی(تحقیق و تدوین) اقبال خوش گمانیاں غلط بیانیاں (تحقیق وتنقید) سوہݨا سئیں آں(تنقید و تدوین) متاع اردو( معاون درسی کتاب) سرائیکی ادبی مجلہ وسوں ویہڑے آپ دی زیر ادارت ہے اتے ہݨ اساں انہاں دی بطور شاعر شاعری دی پیھلی کتاب جیرھی جو ہک درگھی نظم اے دی کئو پئے سݨڑدے ہئیں درگھی نظم یا طویل نظم دی تریخ بہوں پراݨی اے اویں تاں قصیدہ ، مرثیہ یا مثنوی کوں وی درگھی نظم سݙیا ویندے مثنوی قصیدے تے مرثیے توں وݙی ہوندی اے ہک مثنوی وچ کئی کہاݨیاں سنڑایاں ونڄ سڳدین پر مرکزی کہاݨی ہک ہووݨ دی وجہ تو بھیں اینکوں درگھی یا طویل نظم وی اکھیا ویندے پر اے ضروری نی جو طویل نظم چھڑی مثنوی ،مرثیہ یا قصیدہ ہووے ، اساں جئیں ویلھے طویل نظم دی ڳالھ کروں تاں ساݙے چیتے فردوسی دا شاہ نامہ اٹلی دے وݙے شاعر دانتے دی ڈیوائن کامیڈی یا وت ہومر دی اوڈیسی ، اقبال نامہ یا وت مولوی لطف علی دا سیفل نامہ آندے طویل نظم ہر دور وچ آپنڑیں آپنڑیں انداز ءچ لکھیندی رہی اے ۔ میݙی وسو دے سوجھواݨ ڈاکٹر محبوب تابش سئیں ہمیش وانگ نویکلا کم کرݨ دی ریت نبھیندی ہویں سرائیکی وچ درگھی ہک نظم لکھی ہے جیڑھی انہاں دا چھووی سالھیں دا پورھیا شاعری تصنیف "پاݨی ست کھوویں دا,, دے روپ اچ ساݙے سامنھڑیں آندا پئے
ست کھوئیں دا پاݨی پوتر تے آب شفا سݙیا ویندے گزے ویلھے ساݙے وݙکے ایہو آہدے ہن جو جݙݨ کوئی بیماری پکڑیڄ اچ نا پئی آندی ہووے ہا تݙݨ پہلا علاج دم درود تے وت ٹوݨے کیتے ویندے ہن ٻیلی اْتلی ہوا ہوسس یا کہیں بد نظرے دی نظر ساوے وݨ تلے پاݨی وہاو چا یا آخر تݨ ایہو مریندا ہا جو ست مسیتیں دے ست کھوہیں دا پوتر پاݨی پلاو جو بلا ٹلے ۔۔۔ اے وݙکیاں دے اکھاݨ ہولے ہولے ریتاں تے رسماں تہزیب تے ثقافت دا رنگ ٻݨدے ڳئے ول ہک ویلھا اینجھا وی آیا جو وخت ویلھا انہاں ریتاں پریتاں تے ثقافتیں دے رنگ پھکے تھیووݨ پئے ڳئے محبوب تابش سئیں آپݨے قلم نال وہندے کجل حرفاں ہک صدی بعد رلئیے لفظاں دے موتیں نال اینکوں سترئے ۔اساں ایں شہکار دی راہ پئے بھلیندے ہئیں اتے کتاب آوݨ توں پیلھے ڈھیر مبارخی پئے ݙیندے ہئیں
اے وی پڑھو
ریاض ہاشمی دی یاد اچ کٹھ: استاد محمود نظامی دے سرائیکی موومنٹ بارے وچار
خواجہ فرید تے قبضہ گیریں دا حملہ||ڈاکٹر جاوید چانڈیو
چُپات – کہاݨی ۔۔۔||وقاص قیصرانی بلوچ